Siêu dịch vụ chăm sóc sức khoẻ đẳng cấp Hoàng Cung

Bài dự thi Tìm hiểu nền y học Cung Đình triều Nguyễn – Thí sinh: Vũ Thị Phương Thảo

Ngày đăng: 13/06/2019 - Cập nhật lúc 9:44 am , 14/06/2019

BÀI DỰ THI

TÌM HIỂU VỀ NỀN Y HỌC CUNG ĐÌNH TRIỀU NGUYỄN VÀ SỨ MỆNH CỦA NGÀNH Y HỌC CỔ TRUYỀN THỜI HIỆN ĐẠI

 

 

Văn hiến thiên niên quốc

Xa thư vạn lý đồ

Hồng Bàng khai tịch hậu

Nam phục nhất Đường Ngu

(Bài thơ Ngự chế của vua Minh Mạng- Nguồn: Internet)

Áng thơ trên là dấu ấn tinh hoa của Hoàng đế Minh Mạng vào thuở Đại Nam Quốc thái bình, thịnh trị. Dẫu đã trải qua hơn 200 năm lịch sử, từng câu từng chữ ấy vẫn được lưu lại rõ ràng ở gian chính giữa điện Thái hòa tại cố đô Huế uy nghiêm mà không kém phần vàng son rực rỡ, vẫn toát lên khí thế rạng ngời của niềm tự hào và niềm tin yêu dân tộc. Từ năm 1802, khi Nguyễn Ánh đập tan quân Tây Sơn, giải cứu đất nước thoát khỏi loạn lạc, đến năm 1945, khi Hoàng đế Bảo Đại thoái vị, triều đại nhà Nguyễn có lúc thịnh như ước mong, cũng có lúc suy bởi bão táp của thời cuộc. Giữa những biến động chuyển vần ấy, nền y dược cổ truyền dân tộc chẳng thể tránh khỏi nhiều đổi thay, song bằng biết bao sự nỗ lực cố gắng, vẫn giữ được cái cốt lõi của truyền thống cha ông đã đúc kết từ bao đời.

* * * * * * * *

Bằng cái nhìn khái quát, y dược cổ truyền thời Nguyễn bấy giờ vẫn mang hơi thở của hàng ngàn năm, từ những kinh nghiệm đúc kết của ông cha xa xưa đến những bài học quý giá của các bậc y đức thánh hiền đời trước để lại. Khái niệm về Đông y dường như không có sự biến chuyển: “Đạo dĩ y hiển”, nghĩa là Đông y xây dựng trên nền tảng của đạo học, trên các cơ sở triết lý về vũ trụ và nhân sinh của Nho giáo, đạo gia, phật gia, cũng như nhiều triết phái khác trong thời cổ đại. Các bậc y đức dưới triều nhà Nguyễn không ngừng hao tâm tổn khí đi theo phương châm của Tuệ Tĩnh thiền sư: “ Nam dược trị Nam nhân”, với khát khao tìm tòi và nghiên cứu thuốc Nam từ những dược liệu nơi đất mẹ quê hương thay vì lệ thuộc vào thuốc Bắc.

Dục huệ dân sinh

Tu tầm thánh dược

Thiên thư dĩ định Nam bang

Thổ sản hà thù Bắc quốc

( Quyển “ Nam dược”- Tuệ Tĩnh)

Những tâm huyết về ngành y dược ấy luôn được tiếp nối bởi con cháu đời sau, trở thành mạch nguồn truyền thống tốt đẹp mang ánh sáng riêng trên trang sử vàng Việt Nam.

Vào buổi bình minh của triều Nguyễn, Hoàng đế Gia Long phát lệnh kiến tạo Thái y viện- nơi chuyên trách về việc chăm sóc sức khỏe cho thiên tử và hoàng cung. Mặc dù Thái y viện lúc bấy giờ còn sơ sài nhưng điều này là minh chứng cho cái nhìn toàn diện của bậc anh minh về việc quan tâm săn sóc sức khỏe luôn phải đặt lên hàng đầu. Chỉ như vậy non sông gấm vóc mới vẹn màu thịnh vượng, con cháu Đại Nam mới vững vàng tiếp quản sự nghiệp dựng nước và giữ nước của cha ông.

Bước sang năm 1820, vua Minh Mạng khoác Hoàng bào, cơ cấu bộ máy Thái y viện mới dần hoàn chỉnh. Các cấp bậc được phân nhánh rõ ràng, có quy định cụ thể các chức vụ như bào chế, kiểm tra, đóng gói, sắc thuốc,… Số lượng và chất lượng của quan y được kiểm duyệt sát sao. Những danh y có tiếng trong nhân gian đều được mời gọi về Thái y viện bất kể hoàn cảnh hay nguồn gốc xã hội như thế nào :

“Viên cơ mật Nội Các đem các tên hiện tại ở viện Thái y sát sách xem sao. Tên nào khá thông nghề chữa bệnh, biết rõ phương pháp, cùng tìm tòi hỏi bên ngoài có danh y nào cũng lập tức đòi đến sát hạch, tâu lên.”

(Mộc bản sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ quyển 10 mặt khắc 8 )

Theo thời gian, tầm quan trọng của Thái y viện được khẳng định ở vị thế hoàn toàn mới, như: được cấp ấn vào năm Minh Mạng thứ 4 ( năm 1823) hay người đứng đầu được nâng lên chức Viện sứ hàm Chánh tứ phẩm ( từ năm 1829, niên hiệu Minh Mạng thứ 10),… Lương bổng của quan y được chu cấp đủ đầy.

Song bên cạnh những hậu thuẫn ấy chính là trọng trách nặng nề luôn đè nặng hai vai của bậc quan y phục vụ cho triều đình. Với khối lượng công việc dồn dập, ánh đèn ở Thái y viện dường như không bao giờ ngừng sáng. Những người được phân công quản lý dược liệu ngày ngày dốc công kiểm kê dược phẩm, phòng trường hợp thảo dược bị thiếu hoặc ẩm mốc, hoặc có kẻ gian mang dã tâm hạ độc triều đình, luôn phải đảm bảo được sự tinh khiết, quý hiếm và hữu dụng hoàn hảo của thảo dược trong triều. Giờ giấc vàng ngọc của vua và quan quân phải căn thật chính xác, không được dâng thuốc chậm một khắc. Nếu vua ngự tuần phương xa, Thái y viện phải cử người mang thuốc thang túc trực theo, phòng khi bất trắc. Trường hợp thiên tử lâm bệnh, triều đình càng lo lắng bao nhiêu thì Thái y viện càng muôn phần căng thẳng. Những bậc lương y am hiểu tương thông mạch lý có tiếng nhất mới được triệu hồi, mạn phép chạm vào long thể bệ hạ để ngự chẩn. Ngay sau đó, lương y phải giải thích tường tận căn bệnh do mình suy luận, nguyên nhân và phương pháp trị liệu phải được vạch vẽ rõ ràng. Nếu Hoàng đế ưng thuận mới được cắt thuốc chữa bệnh. Các lương y giúp bệnh tình của bệ hạ thuyên giảm hoặc khỏi hoàn toàn sẽ được ban nhiều vinh hoa phú quý mà người đời hằng mơ ước. Song chẳng may quá trình chữa bệnh có sai sót, các quan y ngay lập tức trở thành tội phạm, bị tống giam. Bên cạnh việc đối mặt với những trọng trách hằng ngày, cứ 2 năm một lần, triều Nguyễn lại tổ chức kiểm tra năng lực và chất lượng chữa bệnh của quan y. Bởi vậy Ngự y của Thái y viện không thôi nghiền ngẫm văn tự về y dược mà các bậc danh y đời trước để lại, không ngừng chắt lọc những tinh hoa trí tuệ, sự am hiểu nhuần nhuyễn các phương thuốc đã được tiền nhân minh chứng, đồng thời nâng cao khả năng tìm tòi, vận dụng triệt để của bản thân để có những đóng góp mới, đầy triển vọng cho nền y dược nước nhà.

Dưới triều Nguyễn, thật tiếc rằng chưa có bậc lương y nào chạm đến đỉnh cao trong sự nghiệp nghiên cứu và bào chế những bài thuốc quý giá như Tuệ Tĩnh Thiền Sư- ông tổ của ngành y dược cổ truyền Việt Nam hay Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác- bậc thầy trong việc hệ thống hóa tinh hoa của lý luận Đông y cùng với những sáng tạo đặc biệt qua việc áp dụng lý luận cổ điển vào điều kiện Việt Nam, đưa nền y dược cổ truyền nước nhà bước lên tầm cao mới,… Song tinh thần ham học hỏi, tích lũy những bài học quý giá bằng cả trí tuệ tài hoa và một cái tâm nhiệt thành, hăng hái cống hiến cho đời dường như vẫn không ngừng được lưu truyền từ thời này sang thời khác. Dưới triều Nguyễn thì không thể không kể đến bậc lương y tài năng và đức độ nức tiếng muôn đời Nguyễn Đình Chiểu. Ông không màng những bất hạnh nghiệt ngã xuyên suốt cuộc đời mình, chỉ lặng lẽ cống hiến bằng tất cả tài năng và sức lực của bản thân, không tham danh lơi, chẳng sợ cường quyền, là minh chứng sống động đúng chuẩn mực văn hóa Việt Nam. Ông đã soạn quyển: “Ngư Tiều vấn đáp y thuật” viết về lịch sử Đông y và nhấn mạnh về đạo đức  của một người thầy thuốc chân chính. Ông chẳng ngại lên án gay gắt việc chữa bệnh bằng phù phép huyền bí, mê tín dị đoan, hay những lang băm tham danh hám lợi bán thuốc không đủ chất lượng, không đủ trình độ chuyên môn trong việc cứu giúp mạng người. Không chỉ là một thầy thuốc tài năng và đức độ vẹn toàn, Nguyễn Đình Chiểu còn mở lớp dạy học, còn dùng ngòi bút tinh hoa của mình là vũ khí chiến đấu “ Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà” trong thời kì Tổ quốc rơi vào loạn lạc. Tư tưởng đề cao tình người của bậc lương y Nguyễn Đình Chiểu chính là tấm gương sáng, là lời răn dạy hợp tình hợp nghĩa đối với những đứa con theo chân trên con đường y học sau này.

Chân dung lương y Nguyễn Đình Chiểu- Nguồn: Internet

Ngày 25/ 8/ 1883, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Harmand, chính thức trở thành thuộc địa của thực dân Pháp. Chính giây phút ấy, nền y học cổ truyền Việt Nam sa chân vào con đường hoang tàn, bế tắc. Thái y viện cũng như Ngự y trong triều dần bị giải tán, thay vào đó các bệnh viện, bệnh xá của người Pháp mọc lên như nấm. Phương thuốc chữa bệnh bằng thảo dược thiên nhiên và những bài học bắt mạch, châm cứu bị người Pháp chèn ép, hạn chế triệt để.  Nền y tế thực dân ngày một lấn sân và chiếm ưu thế hoàn toàn. Y dược cổ truyền Việt Nam dần dà chỉ hoạt động nhỏ lẻ trong dân gian, đặc biệt ở những gia đình nghèo nơi nông thôn và miền núi. Vì thế chẳng tránh khỏi những bài thuốc quý giá bị thất truyền. Trong thời kì khủng hoảng ấy, những người con đất Việt vẫn chẳng hề chùn bước, chân cứng đấu chọi với bão táp thời cuộc. Ngày 14/ 9/ 1936, Hội y học Trung Kỳ thành lập và phát hành 46 số tạp chí y học cổ truyền. Một số tài liệu y học viết bằng chữ Quốc ngữ: “ Việt Nam dược học”– Phó Đức Thành, “Nam dược bộ” – Nguyễn An Cư,… đã góp phần phổ cập và bảo tồn nền y dược cổ truyền trong dân gian.

* * * * * * * *

PGS.TS Trần Văn Ơn (Trưởng bộ môn Thực vật, Đại học Dược Hà Nội, Chủ tịch kiêm giám đốc công ty DK Pharma- Bộ y tế ) từng nói:

“Y học cổ truyền đã bị công kích rất dữ dội, dần dần người ta cho rằng thuốc Tây là công hiệu, thuốc Nam là lạc hậu, vô nghĩa lý.”

May mắn thay, bằng tất cả tâm huyết của các bậc lương y am hiểu truyền thống và đạo lý dân tộc, như cá lội ngược dòng, tinh hoa y học phương Đông dần tìm lại vị trí vốn có của mình. Không những mang trong mình khát khao tìm kiếm và lưu giữ bài thuốc truyền thống của con người đất Việt, những trái tim nhiệt huyết ấy còn không ngừng cố gắng mang viên ngọc quý mà cha ông để lại vươn xa hơn với thế giới. Minh chứng tiêu biểu cho điều này chính là dự án xây dựng Nhất Nam Y Viện- phiên bản phục dựng Thái y viện triều Nguyễn mang vẹn nguyên hương sắc cung đình một thời. Nét ấn tượng mà người ta cảm nhận đầu tiên ở Nhất Nam Y Viện là sự đầu tư công phu về mặt xây dựng, trang trí. Với tông màu nâu trầm chủ đạo- tông màu của gỗ quý, điểm xuyến sắc vàng như ánh vàng son rực rỡ, Nhất Nam Y Viện mang đến một không gian trang trọng, xa hoa mà chẳng hề thô cứng.

(Nguồn: facebook/ Nhất Nam Y Viện)

Sự tỉ mỉ ở từng đường nét, màu sắc và cách bày trí cũng chính là sự tỉ mỉ trong việc nghiên cứu, vận dụng khéo léo nền văn hóa lịch sử của cung đình triều Nguyễn, từ những tấm màn the mềm như lụa, từ những bức tranh rồng múa phượng bay đầy uy nghiêm, hay khoảng vườn thượng uyển tuy nhỏ bé mà mang đậm sắc màu quý tộc,… khiến không gian nơi đây như một thế giới hoàn toàn khác giữa mảnh đất thủ đô xô bồ khói bụi, có thể làm vừa lòng bất kì bậc đế vương nào.

(Khu vực Ngự Ẩm tại Nhất Nam Y Viện- Nguồn: facebook/Nhất Nam Y Viện)

Đến với Nhất Nam Y Viện là chúng ta đến với những tinh hoa của y học phương Đông vừa xưa cũ như hơi thở chốn hậu cung, vừa tươi mới giữa sự trôi chảy của thời đại. Quy trình bắt mạch, chuẩn đoán bệnh lý, chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp nơi đây được thực hiện bởi các bậc lương y lão luyện, như chuỗi bức họa phỏng lại những hoạt động của Thái y viện khi xưa. Sự chuyên nghiệp mang tính chuyên môn cao trong cung cách phục vụ và chăm sóc giúp thượng khách như hóa thân vào nhân vật quyền lực trong lịch sử, chẳng những chữa được bệnh lý mà còn giải tỏa được tâm bệnh, là những khắc nghiệt trong xã hội hiện thời. Đặc biệt hơn, Nhất Nam Y Viện còn sở hữu nhiều kì hoa dị thảo, những quý phẩm hoàng cung mà xưa kia chỉ được dâng lên bậc vua chúa, nay được chế biến thật công phu giúp thượng khách có thể nhàn nhã thưởng thức trong không gian yên tĩnh, trang trọng giữa mảnh đất Thăng Long văn hiến ngàn đời. Mặc dù chỉ mới mở cửa được ít lâu, nhưng bằng sự đẳng cấp xuất phát từ những điều tưởng chừng nhỏ nhất, Nhất Nam Y Viện đã chiếm được nhiều cảm tình không chỉ từ con cháu vua Hùng mà còn từ các bạn bè quốc tế gần xa. Đây chính là bước tiến mạnh mẽ của nền y dược cổ truyền Việt Nam trong sự chuyển mình khẳng định vị thế ngang tầm thế giới.

Đối với chúng ta ngày nay, Đông y là con đường dẫn đến thế giới của đạo học, của những truyền thống quý giá mà ông cha bao đời để lại. Trân trọng, giữ gìn và nghiên cứu, phát huy những điểm mạnh của y dược cổ truyền Việt Nam chính là trọng trách của mỗi người con đất Việt, đặc biệt là đối với lớp trẻ đang bừng bừng khí thế cống hiến hết mình cho tổ quốc, cho dân tộc. Bước đi trên con đường y dược là bước đi trên con đường đầy nhọc nhằn, gian nan, song hãy mang bên mình lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: “Không có nghề nào nhân đạo bằng nghề cứu người, không có nghề nào vô nhân đạo bằng nghề y thiếu đạo đức.” để những trái tim mang tình yêu với y dược cổ truyền có động lực hơn trên con đường mà mình đã chọn.

Tin liên quan
Đặt Lịch Khám
(Mọi thông tin của Quý vị đều được bảo mật 100%)
Chọn chuyên gia
Đặt Lịch